‘Root Beer’ ABD’de kolalı içeceklerle rekabet eden alkolsüz bira çeşidi. ‘Kök Birası’ anlamına geliyor. ‘Bira’ ve ‘kola’ ya benzemeyen kendine özgü bir tada sahip. Ancak rengi ve köpüğüyle tıpkı siyah bir birayı andırıyor. Bu ilginç içeceğin toplam meşrubat pazarındaki payı yüzde 3’ler civarında. Bu rakam aslında hiç de küçük değil; neredeyse bizdeki tüm bira tüketimine eşit. Kolalı içecekleri ile biranın dışında oldukça lezzetli bir tercih olan ‘Root Beer’ in tüketicileri genellikle çocuklar ve gençler. Alkol ya da kafein almak istemeyenlere de ‘Root Beer’in sadık müşterileri arasında. Şimdi ‘fast food’un vazgeçilmezleri arasında da girmiş. Hem serinletici hem de hazmettirici özelliği var. ‘Root Beer’ aslında bir ürün grubunun jenerik adı. Bitkisel kök ve özütlerden yapılan tüm meşrubatlara ait geniş bir kategori bu. İçinde çikolatasından vişnelisine kadar büyük bir seri var. Fakat baz madde olan ‘bitkisel kök özütü’ tümünün formülünde yer alıyor. Halen ABD’de bu geniş kategoriyi üreten 48 marka bulunmakta. Bunların içinden dünyanın en büyük ‘soft drink’ üreticileri de var.

Hammaddesi bol ve ucuz

‘Root Beer’ üreticileri son zamanlarda hammadde olarak ‘meyankökü’nü tercih ediyor. Tarçın, anason, küçük hindistancevizi, doğal vanilya ve zencefil formülü tamamlıyor. Aslında kola üretimi de benzeri karışımdan başka bir şey değil. Bilindiği gibi meyankökü güney ve güneydoğu illerimizde yazın çokça tüketilen geleneksel bir meşrubatın hammaddesi. Birçok doğu ilimizde kendiliğinden yetişen bu bitkinin şimdi kültürü de yapılıyor. Meyankökü halen ‘kola’ ve ‘çiklet’ üretiminin önemli girdilerinden. Ayrıca ilaç ve kozmetik endüstrisinde de kullanılıyor. Bu bitkinin türleri Anadolu iklimine uygun. Hatta bize özgü endemik türleri de var. Türkiye’de yetişen baskın türler 50 cm boyunda bakla bitkisine benziyor. Her yıl önemli miktarlarda ihraç edilen bitki kökleri  maalesef bizde henüz geniş çaplarda işlenmiyor.

İşte ‘licorice root’ olarak tanınan bitki köklerinden çıkarılan özüt kalıplanarak çubuklar halinde kullanıma sunuluyor. Sanayideki adı ‘meyan balı’… Bazı ABD firmaları bizde bolca yetişen bu bitkinin ‘kök özütü’nü kullanarak ‘vanilya’ ve ‘zencefil’ ilavesiyle yeni bir ‘Root Beer’ türü geliştirilmiş. Bu bizim için büyük şans. Çünkü Türk damak tadı ‘meyan köküne’ oldukça alışık…

Direnci arttırıyor

‘Root Beer’in henüz bir standartı yok. Şimdilik tüm gazlı içeceklerde uygulanan kurallar geçerli. ‘Root Beer’ in üretimi oldukça kolay. Tıpkı klasik ‘soft drink’ imalat tekniğiyle yapılıyor. Bitki ekstreleri mısır şurubu, şeker ve suyla muamele edilip seyreltildikten sonra karbon dioksit basılarak gazlı içecekler haline getiriliyor. Karışıma ‘sitrik asid’ veya ‘C vitamini’ ilavesi mümkün. Uygulamada ‘standart pH seviyesi’ yaratılarak hem çeşni elde ediliyor hem de raf ömrü uzatılmış oluyor. Ürünü Amerikalı üreticiler genellikle teneke kutu ambalajlarda ve pet şişelerde pazara sunuyor. Meyan köküyle hazırlanan ‘Root Beer’ in sağlık açısından bazı özellikler taşıdığı da iddialar arasında. ‘Zencefil’ ve ‘doğal vanilya’ metabolizmayı düzenliyor. Meyankökü göğsü yumuşatıp zararlı mikroorganizmalara karşı vücut direncini arttırıyor. En baskın özellik ise keskin bir serinlik hissi vermesi.

‘Root Beer’in  Türk damağına uygun şekle getirilmesi KOBİ işletmeleri için ilgi çekici yan bir alan olabilir. Mevcut meşrubat üreticileri de bu işle ilgilenebilir. Sonuçta küreselleşmenin getirdiği koşullarda elini çabuk tutan girişimciler kazançlı çıkacaktır.(Nur Demirok-Para Dergi)