Cuma günü yayımlanan döviz kuru ile ilgili yazımız oldukça ilgi çekmişe benziyor! Eh ne de olsa Türk insanı cebini doğrudan ilgilendiren her konuyu çok yakından izler.

Konu dolar (ya da döviz) olunca, bu ilgi daha da artıyor. Çünkü en az otuz yıllık bir enflasyon/devalüasyon geçmişi olan bir ülkede geçmiş korkuları yenmek hiç de kolay olmuyor.

Kim ne derse desin, Türkiye’de son yirmi yılda, 12 ayın üzerine çıkan her dönemde, her zaman TL faiz diÄŸer bütün yatırım araçlarından fazla getiri saÄŸlamıştır. Hele bu süreyi bir de 24 aya çıkarırsanız fark daha da açılır.

Ama TL faizi, ”metali yiyen pas” gibi yavaÅŸ yavaÅŸ etki ya da sonuç verir. Halbuki döviz kuru, altın ve borsa gibi diÄŸer yatırım araçları bir anda fırlayabilirler; bu ani artışları ile insanların ”ağızlarının suyunu akıtabilir!” İşte bu nedenle kurumsal olmayan yatırımcılar her zaman, dövizden daha fazla para kazanıldığı gibi yanlış bir görüşe varırlar.

Evet doÄŸrudur; eÄŸer (tamamen olanaksız olsa da) giriÅŸ ve çıkış zamanlarını tam tutturursanız (yani tam devalüasyondan önce döviz alıp hemen devalüasyondan sonra ve en yüksek noktada satarsanız), döviz hareketlerinden “eÅŸek yükü ile” para kazanılabilir.

Ama bunu yapmak tamamen olanaksızdır. Çünkü;

A) devalüasyonun ne zaman olacağı bilinemez; döviz alınıp boÅŸuna aylarca beklemek zorunda kalınabilir. (2001′den sonra da 2006 Mayıs ayından sonra da bunun örneÄŸini çok gördük.)

B) Ama bir kere döviz yükselmeye başlayınca da (devalüasyon başlayınca da) bu kereen üst düzey tam olarak belirlenemeyeceği için çıkış tam zamanında olamaz.

O nedenle bize cuma günkü ”dolar 2 TL olabilir” yazımızdan sonra görüş soran herkese ÅŸunu söyleyelim: EÄŸer sadece birikimlerinizi deÄŸerlendirmek için (kendinizi enflasyon ve devalüasyona karşı korumak için) döviz almayı düşünüyorsanız, bu boÅŸuna bir giriÅŸimdir. TL faizi, 12 ayı geçen her dönemde diÄŸer her yatırım aracından daha fazla getiri saÄŸlar. Nokta.

Ama eğer döviz ile işiniz varsa, yani örneğin ihracatçıysanız ya da ithalatçıysanız, o zaman iş değişir. Çünkü döviz ile işlem yapmak zorunda olanların döviz kurunun geleceği konusunda mutlaka sağlıklı öngörülere ulaşmaları gerekir.

Daha önce de yazdık, TL’nin devalüe olma olgusunu sadece Türkiye yaÅŸamıyor. Bütün”serpilmekte olan ülkeler” (emerging markets), aynı sorunu yaşıyorlar. Ama bu olgu Rusya’nın da içinde olduÄŸu Orta ve DoÄŸu Avrupa ülkelerinde çok daha sertyaÅŸanıyor.

Küresel mali/ekonomik kriz, bu bölge ülkelerini çok daha fazla etkiliyor. Çünkü 2002-2007 arasında yaşanan uluslararası likidite bolluğu döneminde uluslararası sermaye, politik güvenceler ve hızlı ekonomik büyüme nedeni ile bu ülkelere aktı. Ama şimdidengeler değişti.

Hep söylemiÅŸtik ya, bu krizin asıl sonucu “flight to safety” (güvenli limanlara kaçış) olgusudur. Batı sermayesi arkasına bile bakmadan, kaçıyor. 2004 ile 2007 arasının yıldızı olan serpilmekte olan ülkeler, ÅŸimdi tam anlamı ile ”boÅŸaltılıyor”. Uluslararası likidite bolluÄŸu döneminde “önüne her geleni satın al” biçiminde bakılan bu piyasalar, ÅŸimdi tamamen “tu kaka” oldu.

Türkiye de bu durumdan etkileniyor. Daha da etkilenecek. Yüksek reel faizin (yani deÄŸerli TL’nin) uluslararası sermayeyi Türkiye’ye çekmekte ve Türkiye’de tutmaktayeterli olmadığı görüldü. O nedenle ÅŸimdi iç piyasayı canlandırmak için faiz indirimlerine gidildi. Bu süreç daha da sürecektir.

O zaman, uluslararası piyasalarda borçlanma güveni oluÅŸuncaya kadar, Türkiye’de (ve diÄŸer serpilmekte olan Avrupa ülkelerinde), ulusal paraların devalüe olma olgusu sürecektir. Bizim buradaki beklentimiz, dolar/TL kurunun 2 TL’ye kadar yükselmesidir.

Ama bir kere uluslararası piyasalarda borçlanma güveni oluÅŸunca; yani uluslararası likidite yine bollaşınca, durum deÄŸiÅŸebilir. Türkiye’nin o günkü ekonomik politikası döviz kurunun yeni yönünü belirleyecektir. Biz Türkiye’nin kalkınması için her zaman reel anlamda devalüe edilmiÅŸ bir kur ile gitmesi gerektiÄŸini düşünen saflardayız. Ama kolay para kazanmaya alışmış finans baronları da bizim tam tersimizi düşünüyorlar; yani “düşük kur, yüksek faiz” politikasını destekliyorlar.

Kimin ya da hangi görüşün kazanacağını en erken 2009 sonunda görürüz.